Vào ngày 5/4/2025, báo Tuổi Trẻ đã đăng tải bài viết giải đáp thắc mắc của người dân về việc liệu có bắt buộc phải đổi giấy tờ tùy thân như căn cước công dân hoặc hộ chiếu khi thực hiện sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã, huyện, tỉnh hay không. Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm trong bối cảnh Bộ Chính trị và Ban Bí thư đang định hướng sắp xếp lại tổ chức bộ máy nhà nước, bao gồm việc bỏ cấp huyện, sáp nhập một số đơn vị cấp tỉnh và xã nhằm tinh gọn hệ thống hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý. Bài viết đã làm rõ các quy định pháp luật liên quan, đồng thời cung cấp thông tin từ cơ quan chức năng để giải đáp câu hỏi này một cách chi tiết và cụ thể.

Khi các đơn vị hành chính như xã, huyện, tỉnh được sáp nhập hoặc điều chỉnh, người dân thường lo lắng về việc phải cập nhật thông tin trên các giấy tờ tùy thân để phù hợp với địa giới hành chính mới. Tuy nhiên, dựa trên các quy định hiện hành, việc đổi căn cước công dân hay hộ chiếu không phải là yêu cầu bắt buộc trong trường hợp này. Cụ thể, Nghị quyết số 190 của Quốc hội, được thông qua tại kỳ họp bất thường lần thứ 9 và có hiệu lực từ ngày 19/2/2025, đã nêu rõ rằng các giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp trước khi sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, nếu vẫn còn thời hạn sử dụng, sẽ tiếp tục được công nhận và sử dụng theo đúng quy định pháp luật, trừ khi có quy định khác từ cơ quan chức năng.

Về thẻ căn cước công dân, Luật Căn cước năm 2023 quy định rằng thẻ đã được cấp trước đây vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn ghi trên thẻ, bất kể có sự thay đổi về đơn vị hành chính hay không. Điều này có nghĩa là nếu thẻ căn cước của người dân vẫn còn hiệu lực, họ không bắt buộc phải đổi sang thẻ mới chỉ vì xã, huyện hay tỉnh nơi họ sinh sống được sáp nhập. Tuy nhiên, luật cũng cho phép người dân thực hiện thủ tục cấp đổi thẻ nếu họ có nhu cầu cập nhật thông tin mới, chẳng hạn như thay đổi địa chỉ do sáp nhập đơn vị hành chính. Đặc biệt, trong trường hợp này, người dân sẽ không phải chịu bất kỳ chi phí nào khi đổi thẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho những ai muốn điều chỉnh thông tin.

Đối với hộ chiếu, bài viết nhấn mạnh rằng đây là giấy tờ do cơ quan quản lý xuất nhập cảnh cấp để phục vụ việc đi lại quốc tế, và thông tin về địa chỉ thường trú trên hộ chiếu không phải là yếu tố bắt buộc phải thay đổi khi đơn vị hành chính thay đổi. Theo quy định tại Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019, hộ chiếu vẫn giữ nguyên giá trị sử dụng cho đến khi hết hạn, miễn là các thông tin cơ bản như họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân không có sự thay đổi. Do đó, trong trường hợp sáp nhập xã, tỉnh, người dân không cần lo lắng về việc phải làm lại hộ chiếu nếu giấy tờ này vẫn còn thời hạn.

Trao đổi với báo Tuổi Trẻ, một thành viên của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cũng khẳng định rằng các cơ quan chức năng không được phép yêu cầu người dân đổi giấy tờ tùy thân chỉ vì lý do sáp nhập đơn vị hành chính, trừ khi pháp luật có quy định đặc biệt khác. Điều này nhằm tránh gây phiền hà và giảm bớt gánh nặng thủ tục cho người dân trong quá trình thực hiện chính sách tinh gọn bộ máy nhà nước. Nghị quyết 190 còn quy định rằng các giấy tờ đã cấp trước khi sáp nhập, nếu chưa hết hiệu lực, sẽ được sử dụng bình thường cho đến khi hết hạn hoặc được cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế, thu hồi theo quy trình pháp lý.